Het is iets voor twaalf uur als ik mijn fiets tegen een opslaghok voor gastlessen zet. Ik ben inmiddels een flink stuk aan het fietsen door Portugal en heb geen idee wat deze ogenschijnlijk gewone stop mij gaat brengen. Twee mannen op leeftijd kijken me indringend aan. Ik weet niet goed wat ik moet verwachten en roep daarom maar luid: โBom dia!โ Er verschijnen twee brede glimlachen. Meteen beginnen ze in het Portugees tegen me te praten. Spaans kan ik inmiddels redelijk volgen, maar hier in Portugal is het toch echt een ander verhaal. Ik probeer wat woorden terug te vinden, lach wat, knik instemmend en uiteindelijk laten we het bij een hartelijke groet.
Toch is er iets gebeurd. Een klein contactmoment, nauwelijks een minuut lang, maar precies zoโn moment waarvoor ik onderweg ben. Ik ben ergens waar ik niemand ken, spreek de taal niet en toch voelt het even alsof ik onderdeel ben van de plek.
Een toog vol Portugees leven
Als ik de bar annex cafetaria binnenstap, zitten er een handvol mannen. De toog is gedekt met bordjes, glazen en servetjes en ook de tafeltjes staan klaar. Het is duidelijk lunchtijd. Ik bestel een cola en vraag de serveerster of ik ook iets kan eten. Daarbij wijs ik naar een van de bordjes op de toog. Geen probleem. Engels spreken ze geen van allen, maar iedereen doet zijn best om mij te begrijpen. Er blijkt keuze uit drie gerechten. Ik hoef niet lang na te denken en ga voor de varkenspoot.
Eigenlijk ben ik helemaal niet van plan om te lunchen. Ik wil alleen iets drinken, mijn achterste even rust geven en daarna weer verder fietsen. Toch gebeurt er iets waardoor ik blijf zitten. Misschien is het de gedekte toog. Misschien de sfeer. Of het feit dat er, op de bediening na, alleen maar mannen zitten. Misschien is het vooral de vanzelfsprekendheid waarmee hier de zaterdagmiddag begint. Eรฉn voor รฉรฉn komen er meer mannen binnen. Ze begroeten elkaar, nemen plaats en schuiven aan voor een warme maaltijd. Niemand lijkt haast te hebben. Ik ook niet.
Het eten wordt neergezet en ik neem mijn eerste hap. Verrukkelijk. Maar het eten is slechts een deel van het feest. Terwijl ik eet, kijk ik om me heen. Ik probeer de gesprekken te volgen, vang af en toe een woord op en zie vooral hoe iedereen hier zijn eigen plek lijkt te hebben. Er wordt gegeten, gelachen en gepraat. Geen toeristische menukaart, geen Engels dat speciaal voor bezoekers wordt gesproken en geen zorgvuldig gecreรซerde Portugese sfeer. Dit is gewoon hoe de zaterdag hier verloopt.
Even onderdeel van hun zaterdag
Voor de aanwezigen vermoedelijk een doodnormale zaterdag. Voor mij is het een klein cadeautje. Ik ben de enige buitenlander en krijg, zonder dat iemand daar bewust moeite voor doet, een inkijkje in een stukje Portugees leven dat ik als toerist waarschijnlijk nooit zou zien. Juist dat vind ik zo mooi aan fietsen door Portugal. De mooiste momenten staan zelden op mijn routekaart. Ze ontstaan wanneer ik ergens stop omdat mijn lichaam even rust nodig heeft en vervolgens ontdek dat ik eigenlijk helemaal niet meer weg wil.
Na ongeveer een uur stap ik weer naar buiten. Mijn benen zijn uitgerust, mijn buik gevuld en mijn hoofd zit vol met beelden van deze onverwachte lunch. Ik zwaai de mannen en de bediening gedag en stap weer op mijn fiets. De weg ligt voor me. Ik heb geen idee wat de rest van de dag brengt. Precies daarom vind ik het zo mooi.
Na negentig kilometer in de benen
De kilometers glijden onder mijn wielen door. Ik fiets verder door het Portugese landschap en merk dat de lunch nog steeds in mijn hoofd zit. Niet alleen vanwege het eten, maar vooral vanwege het gevoel. Ik ben hier niet gekomen om van de ene bezienswaardigheid naar de andere te rijden. Ik ben onderweg. Dat betekent dat ik soms een plek binnenstap zonder te weten wat ik aantref. Soms levert dat niets bijzonders op. Vandaag krijg ik een klein inkijkje in een wereld die normaal gesproken aan mij voorbij zou gaan.
Een paar uur later zie ik een camping. Na ongeveer negentig fietskilometers vind ik het wel mooi geweest. Dit is zoโn moment waarop mijn lichaam zegt dat het tijd is om te stoppen. De camping lijkt precies te bieden wat ik nodig heb: een plek voor mijn tent, een douche en misschien een rustige avond.
Helaas. De camping is dit jaar gesloten.
Een beetje charme en puppyogen
Ik kijk nog eens goed. Geen gasten, geen tenten, geen caravans. Alleen de bar is open. Blijkbaar komen de lokale mensen hier nog steeds samen. Ik denk even na. Omkeren zie ik niet zitten. Een andere plek zoeken eigenlijk ook niet. Dus gooi ik mijn charmes en mijn beste puppyogen in de strijd. Ik leg mijn situatie uit en wonder boven wonder krijg ik toestemming om mijn tent op het terrein te zetten. Ik mag bovendien gebruikmaken van de sanitaire voorzieningen.
Kijk. Daar hou ik van.
Een plan dat niet helemaal volgens plan gaat en toch gewoon goedkomt.
Ik zet mijn tent op en langzaam zakt de dag over het terrein. Mijn fiets staat naast mijn tent. Mijn spullen liggen verspreid om mij heen. Ik heb negentig kilometer gefietst en hoef even helemaal niets meer. Geen route zoeken, geen kilometers maken, geen volgende bestemming bedenken. Alleen maar zitten, kijken en genieten van het feit dat ik hier terecht ben gekomen.
En dan komt de muziek
En dan blijkt dat de dag nog een toegift heeft. In de avond is er een optreden van een Frans Portugees duo. Op een camping die officieel gesloten is. Voor de lokale bevolking is de bar gewoon open en ergens tussen hen in zit ik daar met mijn tent op het terrein. Ik kijk om me heen en moet glimlachen. Dit had ik vanmorgen nooit kunnen bedenken toen ik vertrok uit Porto.
Wat begon met twee mannen die mij indringend aankeken, eindigt met een bord heerlijk eten, een bijzondere inkijk in het Portugese leven, negentig fietskilometers, een onverwachte kampeerplek en muziek op een plek waar ik eigenlijk helemaal niet had kunnen overnachten.
Dit is waarom ik onderweg ben
Dit is waarom ik zo graag onderweg ben. Niet omdat iedere dag spectaculair is. Juist niet. Het zijn de kleine dingen die zich tussen de kilometers door aandienen. Een glimlach van iemand die mijn taal niet spreekt, een maaltijd waarvan ik niet eens wist dat ik hem ging eten, een camping die gesloten blijkt te zijn en mensen die me toch binnenlaten. Een tent op een terrein waar officieel niemand hoort te slapen en uiteindelijk muziek terwijl de avond langzaam valt.
Ik hoef het niet te plannen. Sterker nog, als ik het had geprobeerd te plannen was het waarschijnlijk nooit zo mooi geworden.
Fietsen door Portugal betekent voor mij dan ook veel meer dan kilometers maken. Het betekent onderweg zijn, openstaan voor wat zich aandient en bewust geen idee hebben waar de dag eindigt. Ik fiets om ergens te komen, maar onderweg ontdek ik steeds opnieuw dat de bestemming lang niet altijd het belangrijkste onderdeel van de dag is.
Soms is het juist de omweg. Soms een onverwachte ontmoeting, soms een bord eten. En soms is het simpelweg de vrijheid om mijn fiets ergens neer te zetten, mijn tent op te gooien en te zien wat er gebeurt.
Wat een feest. Wat een dag.